Minder voorraad, slimmer inkopen: fashion wil af van overproductie

Jarenlang was veel voorraad binnen fashionretail bijna vanzelfsprekend. Liever iets te veel inkopen dan misgrijpen wanneer een collectie onverwacht aanslaat. Maar dat model komt steeds meer onder druk te staan.

Hoge voorraad kost geld, kortingen drukken marges en onverkochte kleding wordt vanuit duurzaamheid én regelgeving een steeds groter probleem. Tegelijkertijd beschikken fashionbedrijven over veel meer data om te voorspellen wat klanten daadwerkelijk willen kopen.

Het gevolg: minder produceren, slimmer inkopen en sneller reageren op wat er daadwerkelijk verkoopt.

Overproductie wordt een steeds duurder probleem

Fashion is bij uitstek een branche waarin vraag moeilijk te voorspellen is. Trends kunnen binnen enkele weken ontstaan en ook weer verdwijnen. Een verkeerde kleur, pasvorm of collectie kan ervoor zorgen dat grote hoeveelheden kleding aan het einde van het seizoen nog in het magazijn liggen.

Dat heeft directe financiële gevolgen.

Voorraad betekent immers kapitaal dat vastzit. Daar komen opslagkosten bovenop en wanneer artikelen uiteindelijk met 30, 50 of zelfs 70 procent korting verkocht moeten worden, verdwijnt een groot deel van de marge.

McKinsey benoemde voorraadoptimalisatie daarom als een van de belangrijke onderwerpen voor fashionbedrijven. Door toenemende margedruk, hogere opslagkosten en grotere hoeveelheden afgeprijsde artikelen wordt goed voorraadbeheer steeds belangrijker voor de winstgevendheid van fashionmerken en retailers.

De oplossing lijkt simpel: minder inkopen.

In de praktijk is dat natuurlijk een stuk ingewikkelder.

Want wat als je te weinig hebt?

Voor retailers blijft voorraad een lastig evenwicht.

Te veel inkopen leidt tot afprijzingen en overtollige voorraad. Maar te voorzichtig inkopen kan net zo goed geld kosten.

Wanneer een bepaald jack, paar sneakers of jurk plotseling populair wordt en binnen enkele dagen uitverkocht raakt, wil je zo snel mogelijk kunnen aanvullen. Kan dat niet, dan verdwijnt de klant mogelijk naar een concurrent.

Juist daarom verschuift de aandacht van simpelweg minder voorraad naar slimmere voorraad.

Fashionbedrijven proberen steeds beter te voorspellen welke artikelen, kleuren en maten op welke locaties nodig zijn.

Historische verkoopcijfers worden daarbij gecombineerd met actuele verkoopdata, online zoekgedrag en steeds vaker AI. Technologie kan retailers helpen sneller patronen te herkennen en beslissingen over assortiment, prijs en voorraad te verbeteren. McKinsey ziet AI inmiddels als een technologie die vrijwel de gehele Europese retailketen kan veranderen, waaronder besluitvorming en goederenstromen.

Kleinere collecties en sneller bijbestellen

Een andere ontwikkeling is het werken met kleinere eerste productieruns.

In plaats van direct enorme aantallen van een nieuw artikel te produceren, kan een merk eerst testen hoe klanten reageren.

Verkoopt een model goed? Dan wordt sneller bijbesteld.

Blijft de vraag achter? Dan voorkomt de retailer dat duizenden exemplaren uiteindelijk in de uitverkoop belanden.

Daarvoor moet de supplychain wel flexibel genoeg zijn. Kortere productietijden, leveranciers die sneller kunnen schakelen en goede koppelingen tussen winkelvoorraad, webshop en distributiecentrum worden daardoor belangrijker.

Voor fashionretailers betekent dit dat voorraadbeheer steeds minder een proces is dat alleen vóór een seizoen plaatsvindt.

De collectie wordt gedurende het seizoen continu bijgestuurd.

Europese regelgeving versnelt de verandering

Naast margedruk komt er nu nog een belangrijke reden bij om overproductie terug te dringen: Europese regelgeving.

Sinds 19 juli 2026 mogen grote ondernemingen binnen de Europese Unie onverkochte kleding, kledingaccessoires en schoenen niet langer zomaar vernietigen. De maatregel maakt onderdeel uit van de Europese Ecodesign for Sustainable Products Regulation.

Bedrijven moeten in eerste instantie andere oplossingen zoeken, bijvoorbeeld door producten alsnog te verkopen, te doneren, te repareren, opnieuw te gebruiken of in bepaalde gevallen te recyclen. Voor middelgrote ondernemingen gaat het verbod vanaf 2030 gelden.

Dat is geen kleine verandering.

Volgens onderzoek dat in opdracht van de Europese Commissie werd uitgevoerd, kan ongeveer 21 procent van de textielproducten die op de markt worden gebracht onverkocht blijven. Een deel daarvan werd uiteindelijk vernietigd.

De Europese Commissie schat daarnaast dat jaarlijks ongeveer 4 tot 9 procent van alle textielproducten die in Europa op de markt komen al wordt vernietigd voordat ze überhaupt zijn gebruikt.

Dat maakt voorkomen van overtollige voorraad steeds aantrekkelijker dan achteraf bedenken wat ermee moet gebeuren.

De sale verdwijnt niet

Betekent dit dat grote saleperiodes binnenkort verleden tijd zijn?

Waarschijnlijk niet.

Kortingen blijven een belangrijke manier om seizoensvoorraad te verkopen en ruimte te creëren voor nieuwe collecties. Ook de nieuwe Europese regelgeving verbiedt bedrijven niet om onverkochte kleding af te prijzen. Integendeel: verkopen via korting of andere verkoopkanalen wordt expliciet genoemd als alternatief voor vernietiging.

Wel kan de manier waarop fashionretailers met de uitverkoop omgaan veranderen.

Wanneer assortimenten nauwkeuriger worden afgestemd op de daadwerkelijke vraag, hoeft een retailer aan het einde van het seizoen mogelijk minder grote hoeveelheden tegen hoge kortingen weg te zetten.

Dat kan uiteindelijk gunstig zijn voor zowel marge als merkpositionering.

Ook winkels worden onderdeel van voorraadoptimalisatie

Slimmer voorraadbeheer speelt zich bovendien niet alleen af op het hoofdkantoor of in het distributiecentrum.

Ook individuele winkels worden belangrijker.

Waarom verkoopt een bepaalde sneaker in Amsterdam wel en in Eindhoven nauwelijks? Welke maten raken in Utrecht structureel als eerste uitverkocht? Welke artikelen worden online bekeken, maar vervolgens vooral in de winkel gekocht?

Door winkel-, online- en voorraadgegevens steeds beter met elkaar te verbinden, kan voorraad worden verplaatst naar de plekken waar de kans op verkoop het grootst is.

De fysieke winkel wordt daarmee onderdeel van één grotere voorraadketen.

Een artikel hoeft niet per definitie in iedere vestiging tientallen keren aanwezig te zijn als een retailer snel vanuit een andere locatie of centraal magazijn kan leveren.

Van zoveel mogelijk verkopen naar zo precies mogelijk inkopen

De fashionbranche zal altijd enigszins onvoorspelbaar blijven. Juist dat maakt mode mode.

Maar de tijd waarin enorme voorraden bijna automatisch onderdeel waren van het bedrijfsmodel komt steeds verder onder druk te staan.

Regelgeving, duurzaamheid en vooral economische noodzaak zorgen ervoor dat retailers kritischer moeten kijken naar wat zij inkopen en produceren.

De winnaars hoeven daarom niet automatisch de merken te zijn die de meeste kleding beschikbaar hebben.

Het kunnen juist de retailers worden die het beste weten wat hun klanten willen, wanneer ze het willen en hoeveel voorraad daarvoor daadwerkelijk nodig is.

Voor fashionretail betekent slimmer inkopen uiteindelijk niet alleen minder verspilling.

Het betekent ook: minder afprijzen, minder kapitaal in het magazijn en meer kans om tegen een gezonde marge te verkopen.

‍